Οξειδωτικό stress

To οξειδωτικό stress, ΟΣ, εμπλέκεται στην αιτιολογία χρόνιων παθήσεων με φλεγμονώδες υπόστρωμα. Μεταξύ αυτών:
•αθηροσκλήρωση/έμφραγμα μυοκαρδίου
•νόσος Alzheimer
•ρευματοειδής αρθρίτις
•συστηματική σκλήρυνση
•φαινόμενο Raynaud
•φλεγμονωδης απομυελίνωση του ΚΝΣ
•πολλαπλή σκλήρυνση
•νόσος του Crohn
•νόσος Parkinson
παροδική βλάβη νωτιαίου μυελού
•κακοήθης αναιμία
•μυατροφική πλαγία σκλήρυνση
•Σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας
•καρκίνος παγκρέατος
•ελκώδης κολίτις
•σακχαρώδης διαβήτης
•χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (;)
Αυτό ισχύει αναμφίβολα για την αθηροσκλήρυνση, όπυ η εκ=μπλοκή παραγόντων της φλεγμονής (μονοκύτταρα, μακροφάγα) στην αναπτυσσόμενη αθηρωματική πλάκα και η απελευθέρωση ριζών οξυγόνου κια Ν2, θεωρούνται ως κρίσιμοι παράγοντες της παθογενετικής εξελίξεως. Ενδεχομένως, αυτό που διαφέρει, αναφορικά με την αθηροσκλήρυνησ είναι η εμπλοκή των ελαφρών κλασμάτων λιποπρωτεΐνης (LDL) 
 

 

Τα κυριότερα οξειδωτικά μόρια είναι το ανιόν υπεροξειδίου (O2-), η ελεύθερη ρίζα υδροξυλίου (OH), το μονοξείδιο του αζώτου (NO) και το υπεροξείδιο του υδρογόνου(Η2Ο2). Σε παράλληλη πορεία με τους οξειδωτικούς μηχανισμούς υπάρχει η αντίδραση των αντιοξειδωτικών παραγόντων με κύριο σκοπό την καταστολή της δράσης του οξειδωτικού stress. Οι κύριες μη ενζυματικές μορφές αντιοξειδωτικών περιλαμβάνουν τη γλουταθιόνη (GSH), τις βιταμίνες Ε & C, τη β-καροτίνη και το ουρικό οξύ. Οι ενζυματικές μορφές αφορούν την υπεροξειδική δεσμουτάση (SODs), την καταλάση και τις περοξειδάσες. Σε κυτταρικό επίπεδο υπάρχει μία δεύτερη γραμμή άμυνας που αφορά ειδικές πρωτεΐνες όπως οι θειορεντοξίνες, οι οξυγενάσες της αίμης, οι αναγωγάσες κ.λπ. Τα αντιοξειδωτικά είναι λοιπόν σε επίπεδο in vivo και in situ οι κύριοι μηχανισμοί άμυνας στο οξειδωτικό stress. Ανάλογα με τη έκφραση τους σε κυτταρικό επίπεδο καθώς και με την ισχύ του γονιδιακού τους φορτίου μπορεί να ελέγχουν την ανάπτυξη αλλά και την πορεία διαφόρων χρόνιων πνευμονικών παθήσεων. Γενικά, η αύξηση των συγκεντρώσεων των ελευθέρων ριζών Ο2 εμπλέκεται σχεδόν σε όλες τις εκφυλιστικές παθήσεις και στους μηχανισμούς πρόωρης γήρανσης των ιστών και οργάνων. Επάγονται παθολογικές καταστάσεις, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, νεοπλασίες, ρευματικές παθήσεις, πρόωρο γήρας, καταρράκτης, άνοια, νόσος Parkinson, αλλεργίες, άσθμα, ΧΑΠ (&, &), ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση. ARDS, παχυσαρκία, ηπατοπάθειες, λοιμώξεις, χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις κλπ. Από την άλλη πλευρά εξωκυττάριες πηγές οξειδωτικού stress, όπως η υπεροξία, θεωρούνται υπεύθυνες για παθήσεις όπως η βρογχοπνευμονική δυσπλασία σε πρόωρα νεογνά. Είναι φυσικό ότι σε παθήσεις του πνεύμονα που προκαλούνται από τον καπνό του τσιγάρου η αύξηση του οξειδωτικού stress είναι ιδιαίτερα εκσεσημασμένη. Η αξιολόγηση και μελέτη των οξειδωτικών μορίων στις διάφορες παθήσεις γίνεται με επεμβατικές μεθόδους (βρογχοσκόπηση, BAL) ή/και με τις νεότερες μη επεμβατικές μεθόδους όπως ο εκπνεόμενος αέρας και το συμπύκνωμα αυτού.
Οι συγκεντρώσεις των ελευθέρων ριζών Ο2, μπορούν να μετρηθούν, με τη δοκιμασία d-ROM (reactive oxygen metabolites), που εκφράζονται σε μονάδες Carrateli (U.Carr). Φυσιολογική τιμή 18-260

Κυτταρική παραγωγή ROS και αντιοξειδωτικό αμυντικό σύστημα