Εξατομικευμένη Ιατρική

περιεχόμενα

εισαγωγή
Η Ιατρική P4
οι παθήσεις ως δίκτυα εκτροπών
το φάσμα της νοσηρότητας
καταλληλότητα της θεραπείας, επιλογή ασθενών χρόνος χορηγήσεως
περιγραφή
διαστρωματοποιημένη ιατρική
εξατομικευμένη ιατρικ
επακριβής ιατρική, precision medicine
βιβλιογραφία

εισαγωγή

 Έχει, τελευταία, κατανοηθεί ότι γενετικοί παράγοντες διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο στην ανάπτυξη των συστηματικών, εξωπνευμονικών (&, &, &) και αναπνευστικών (&) παθήσεων, όπως η πνευμονία, το άσθμα, η ΧΑΠ, ο πνευμονικός καρκίνος και η Κυστική Ίνωση (&, &, &). Η αντίληψη της εξατομικευμένης ιατρικής και οι διαφορές της από τις παραδοσιακές θεραπείες έχει πρόσφατα ανασκοπηθεί από τον Hall (&). Η "διαστρωματοποιημένη" Ιατρική είναι νέο "παράδειγμα" θεραπείας καθώς βελτιστοποιείται η φαρμακευτική απόδοση με την αναγνώριση των ανταποκρινομένων, από τους μη, στα διάφορα θεραπευτικά σχήματα. Με την προσέγγιση αυτή θα προστατευτούν οι μη ανταποκρινόμενοι σε συγκεκριμένο θεραπευτικό σχήμα, από τις παρενέργειες αλυσιτελών θεραπειών, ενώ θα περισωθούν πόροι από το Σύστημα Υγείας, Η αντίληψη αυτή έχει αφετηρία τις γονιδιακές εκφράσεις των όγκων, που αναμένεται να ανταποκριθούν από τα αντίστοιχα, υψηλού κόστους και όχι άμοιρα σοβαρών παρενεργειών, χημειοθεραπευτικά σχήματα. ναγνωρίζεται ότι η αδρανοποίηση ενός εκλυτικού παράγοντος μπορεί να μην απολήξει σε απομείωση της εξελίξεως της παθήσεως επειδή άλλοι παράγοντες, που συνεπάγονται παρόμοιες συνέπειες, παραμένουν ενεργείς κι ενδεχομένως αναβαθμίζονται. Είναι, επίσης, δυνατόν να παρατηρηθεί αποτυχία λογικά στοχευμένων θεραπειών, ως αποτέλεσμα υπερβολών στις παθοφυσιολογικές διαπιστώσεις. Εναλλακτικά, το φάσμα  "υγεία-αρρώστια" μπορεί να ιδωθεί ως ένα δίκτυο, ελεύθερο κλίμακος.

οι παθήσεις ως ελεύθερα κλίμακας δίκτυα

εικόνα 1. δίκτυα ελεύθερα κλίμακος (βλέπε κείμενο) . Τα ελεύθερα κλίμακας δίκτυα "υφαίνονται" από πρωτεύοντες και δευτερεύοντες "κόμβους" που συνιστούν ένα σύνολο ποιοτήτων που χαρακτηρίζουν τη μορφολογία, την ανάπτυξη και τη συμπεριφορά κάθε οργανικού συνόλου (εδώ του οργανισμού). 'Εχει προταθεί ότι το δικτυο που αποτελεί το πολύπλοκο νοσογραφικό σύνολο μιας παθήσεως μπορεί να προσεγγιστεί σε διάφορα επίπεδα λεπτομέρειας, θυμίζοντας απ΄αυτή την σκοπιά, τα fractals, όπου κάθε στοιχείο μπορεί να εμφανιστεί με ολοένα περισσότερες λεπτομέρειες. Έτσι, μπορούμε να 'βλέπουμε' ένα περιγραφικό δίκτυο λίγων μεταβλητών, (π.χ., μείζονα και ελάσσονα κριτήρια μιας εκτροπής), όπου οι κόμβοι παριστούν οριζόμενες απαντήσεις του οργανισμού έναντι μιας βλαπτικής επιδράσεως (π.χ., στρατολόγηση ουδετεροφίλων, παραγωγή ουλώδους ιστού, ισιτική αναδιαμόρφωση κλπ) ως την αενάως αυξανόμενη πολυπλοκότητα, με την ανάμιξη δικτύων μεσολαβητών και ενδοκυττάριων διεργασιών. Τα δίκτυα αυτά εμφανίζουν χαρακτήρες "ελεύθερης κλίμακας" όπου οι κύριοι κόμβοι (δηλαδή οι θεραπευτικοί στόχοι) μπορεί να μην είναι κατ΄ανάγκη ορατοί (&, &). Τα ελεύθερης κλίμακας δίκτυα δεν είναι επιρρεπή στη βλαπτική επίδραση επειδή η πιθανότητα μιας αρνητικής παρεμβάσεως να έχει εκτεταμένο δυσμενές αποτέλεσμα σε μεγάλο αριθμό "κόμβων" είναι  μικρή. Επιπλέον, η διατάραξη της υγείας δεν συνεπάγεται υποχρεωτική 'ασθένεια' επειδή προσβάλλεται μόνο ένα μικρό τμήμα του δικτύου. Οι κόμβοι είναι, εν τούτοις, δυνατόν, να εντοπιστούν και να στοχοποιηθούν θεραπευτικά. Επιπροσθέτως, η βελτίωση μιας παθήσεως, με θεραπεία στοχεύσεως κάποιων επιλεγμένων κόμβων (παθολογοανατομικών ευρημάτων) του δικτύου είναι πιθανό να απευθύνεται σ ένα ή περισσότερους από τους κόμβους του δικτύου, αλλά δεν είναι πολύ πιθανό οι στοχευμένοι κόμβοι να αποτελούν κρίσιμους παράγοντες της παθήσεως. Τα κορτκοειδή, πχ., είναι πολυπαραγοντικοί αναστολείς πολλών 'κόμβων' του δικτύου της φλεγμονής, των οποίων ο ρόλος είναι να αδρανοποιούν τις φλεγμονώδεις εξελίξεις. Παρατηρούμε ότι τα κορτικοειδή δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν, με την ίδια επιτυχία, κάθε στόχο και αποβαίνουν αναποτελεσματικά σε περιπτώσεις ουδετεροφιλικής φλεγμονής, όπως σε διάφορους φαινότυπους της ΧΑΠ, ενώ σε άλλους (ηωσινοφιλική φλεγμονή) είναι δραστικότερα (&). Επιπλέον, δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι ένα στοιχείο που συμπεριφέρεται ως κρίσιμος κόμβος σ΄ένα δίκτυο, μπορεί να έχει την ίδια ισχύ σ΄ένα άλλο. Άλλοι κρίσιμοι κόμβοι αφορούν τις κυτταροκίνες της φλεγμονής, όπως η IL1 και η TNFα και, πράγματι, η θεραπευτική στοχοποίηση του TNFa είναι άκρως αποτελεσματική σε μερικές φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτις, οι φλεγμονώδεις εντεροπάθειες, και η ψωρίαση, αλλά έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικά σε άλλες καταστάσεις, στις οποίες θα αναμενόταν ικανή θεραπευτική απόδοση, όπως οι αγγειΐτιδες και η ΧΑΠ (&, &). 

η Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ως δίκτυο ελεύθερης κλίμακος